میانگین امتیار کاربران: / 0
ضعیفعالی 

فرهنگ و هنر - سینما و تلویزیون

مهدی علیپور

ادی مورا (برادلی کوپر ) نویسنده ای که تا به حال در زندگی به هیچ موفقیتی دست نیافته روزی به طور اتفاقی با "ورن" برادر زن سابق خود در خیابان برخورد می کند . ورن به او قرصی می دهد و ادعا می کند کسی که این قرص را بخورد ، می تواند از تمام ظرفیت مغز خود استفاده کند . ادی هم که خود را در سراشیبی زندگی می بیند قرص را خورده و از آن پس مدارج ترقی را یکی پس از دیگری طی می کند .
با توجه به معانی آشکار و ضمنی فیلم می توان به این نتیجه رسید که " نامحدود " نبش قبر تفکرات " کارلوس کاستاندا " مردم شناس معروف آمریکایی می باشد که با رنگ و لعابی امروزی قرار است ذهن مخاطب خود را با افکار او درگیر کرده تا شاید مجددا تفکرات کاستاندا که ریشه در آموزه های دن خوان دارند ، احیا شوند . بیان این تفکرات بقدری واضح است که گویی کتابهای کاستاندا پیش روی بیننده در حال ورق خوردن می باشند . ما در اینجا برخی از افکار وی که فیلم به شدت روی آن تاکید دارد را مطرح کرده تا این مطلب کاملا روشن شود .

" طریق معرفت اختیاری نیست و برای اینکه بیاموزیم باید مهمیز بخوریم "
" آنچه که انسان در زندگی بدان نیاز دارد آگاهی است "
" هسته وجود ما ادراک و جادوی هستی ما آگاهی است "
" آگاهی در حقیقت قدرت است "
همان طور می بینید معرفت از نگاه کاستاندا همان کسب آگاهی و آگاهی نیز اقتدار می باشد و هر فردی برای کسب آن نیاز به یک محرک دارد . در فیلم نیز دقیقا روی این مطلب تاکید فراوانی می شود . ادی نویسنده ای است که با هسته وجود خود غریبه بوده و پس از آنکه " ورن " قرص ntz را به وی می دهد این قرص همانند یک محرک عمل کرده و او با معرفت پیدا کردن به آنچه که دارد و آگاهی از ندانسته های خود ، روز به روز قدرتمندتر می شود تا جاییکه در انتهای فیلم ستاد انتخاباتی تشکیل داده و برای ورود به مجلس سنا تلاش می کند .

" یادت باشد که ما عمری مثل بچه های درمانده زندگی می کنیم همچون کودکی که نمی تواند به تنهایی از گهواره بیرون آید این تنها کسب اقتدار معرفت است که ما را از گهواره بیرون می آورد "
" وقتی کسی شروع به یادگیری معرفت می کند هرگز درباره منظورش روشن نیست. هدفش معیوب و قصدش مبهم است "
" زمانیکه شخص بر ترس خود فائق آید برای بقیه عمر از شر‌ آن راحت شده است زیرا بجای ترس روشنی بدست آورده . روشنی و حضور ذهنی که ترس را نابود می سازد "
در ابتدای فیلم ادی را می بینیم که سرگردان و بی هدف این سو و آن سو می رود و حتی پس از مصرف قرصها هدف خاصی را دنبال نمی کند و تنها مشغول به نوشتن کتاب و یادگیری اطلاعات بطور بی هدف می شود . ولی ناگهان می فهمد که چه کاری را باید انجام دهد . و پس از آن وارد دنیای اقتصاد و بازار سرمایه شده و روز به روز اقتدار بیشتری کسب می کند .
نکته بسیار جالبی که در فیلم وجود دارد اینست که هرگاه ادی قرص را مصرف می کند تصویر نسبتا خاکستری و تاریک فیلم بسیار روشن می شود . در ابتدای فیلم نیز پس از روشنایی ، ادی با خود می گوید " من کور بودم ولی الان دارم می بینم " . جالبتر از آن اینکه برای هر کدام از کاراکترهایی که ntz را مصرف می کند همین حالت بوجود می آید و این نشان می دهد که مسبب اصلی از بین رفتن ترس و روشن کننده جهان پیرامون همان قرص ntz است و همانطور که خود ادی می گوید این قرص باعث می شود هر چیزی که تا بحال خوانده و یا شنیده است در ذهن مرتب و قابل دسترس باشد.

" کاستاندا می گوید: (( هنگامی که از وی پرسیدم : چرا وادارم کردی چند بار از گیاهان توهم زا مصرف کنم ؟ دن خوان پاسخ داد : زیرا تو به عنوان یک سالک خیلی کند ذهن بودی و در این مورد ثبات بسیار داشتی . بدین خاطر تو را با گیاهان اقتدار تکان دادم )) "
قرص ntz دقیقا همان کاری را با ادی می کند که گیاهان توهم زا یا به قول دن خوان گیاهان اقتدار با کاستاندا ؛ و با توجه به تاکید فیلم بر غیر قانونی بودن و غیر بهداشتی بودن ntzو تولید زیرزمینی آن ، می توان نتیجه گرفت که این قرص نوعی مخدر می باشد . البته در انتهای فیلم شاهدیم که ادی با کنار گذاشتن قرص طبق برنامه ای خاص به قدرت چندین برابری می رسد و این دقیقا همان توصیه دن خوان به کاستاندا می باشد .

نکته اینجاست که گذر کردن از محدودیتها و نامحدود شدن همانند تفکرات کاستاندا بسیار مبهم نشان داده می شود . همانطور که از سخنان کاستاندا نمی توان فهمید که معرفت ، قدرت ، آگاهی و ... یعنی چه ؟ و با وجود گوهری چون عقل در وجود انسان ، چرا باید آدمی متوهم شود تا به معنای افاضات فردی چون دن خوان پی ببرد ؟ ؛ تا انتهای فیلم نیز هیچگاه مشخص نمی شود که محدود بودن چیست ؟ که ما با شناخت محدود بودن بدانیم که نامحدود شدن چه حالتی دارد . ادی پس از خوردن قرص به یاد می آورد چیزهایی را که قبلا می دانست و می آموزد چیزهایی را که دیگران می دانند ؛ که این خود می شود محدودی با کمیتی بیشتر و کیفیتی بهتر . درباره قدرتمند شدن هم همین وضیعت رخ می رهد . او در انتها قرار است وارد مجلس سنا شود ، که باید گفت اشخاص دیگری هم قبلا سناتور شده اند . و باید پرسید مگر سناتور شدن و یا حتی رئیس جمهور آمریکا شدن قدرتی نامحدود به انسان می دهد ؟ ؛ پس این هم می شود قدرت محدود .
از همین نکته نیز می توان نتیجه گرفت که قرص ntz قطعا یک مخدر توهم زا است چرا که توهم نامحدود شدن را به ادی می دهد . اما چیزی که خیلی جالب توجه است شباهت این فیلم با فیلم " سرآغاز-Inception " در بیان قدرت خارق العاده ذهن و چگونگی بهره برداری از این قدرت است . در " سرآغاز " تاکید می شود بر قدرت ذهن در ساخت دنیایی خیالی که هیچ حد و مرزی ندارد و برای آنکه ذهن بتواند چنین دنیایی را خلق کند باید از ماده ای خاص استفاده شود . با توجه به مطالبی که در بالا به آن اشاره شد می توان به این نتیجه رسید که هر دو فیلم قصد دارند به تماشاگر القا کنند که " ای انسان اگر می خواهی از قدرت فوق العاده ذهن استفاده کنی باید چیزی مصرف کرده و بعد دچار توهم شوی سپس می بینی که چه کارهای خارق العاده ای می توانی انجام دهی !

سوالی که اینجا به ذهن می رسد اینست که چرا هرگاه در غرب بحرانهای اقتصادی ، سیاسی و یا اجتماعی بوجود می آید اینقدر روی استفاده از مواد مخدر برای رسید به کمال ( البته از نوع کامل مبهم آن ) تاکید می شود؟
ظهور خورده فرهنگهایی همچون هیپی ، پانک ، گت و امثالهم در قرن گذشته میلادی و ترویج آنها پس از جنگ جهانی و بعد از آن جنگ ویتنام که یکی از اساسی ترین عناصر تشکیل دهنده آنها استفاده از مواد مخدر بخصوص مخدرهای توهم زا بود ، شاهد این مدعاست . می توان گفت هدف اصلی ظهور تمام این خورده فرهنگها که بیشتر توسط "هنر" رواج پیدا می کردند ، دور کردن جوان نگون بخت غربی از واقعیت های دنیا پیرامونش و ساختن دنیایی سراسر توهم و خیال پردازی بوده ، و این نکته ای است که بوضوح در"سرآغاز" و "نامحدود" نیز دیده می شود .

< قبلی		بعدی >