فرصتي تاريخي که با «مختارنامه» از دست رفت

شنبه ، 8 مرداد 1390 ، 06:11

رضا استادي ـ پخش سريال تلويزيوني مختارنامه سرانجام ديشب به پايان رسيد و با نمايش شکست مختار ثقفي در مصاف با تزوير، روايت قصه اين شخصيت تاريخي به پايان رسيد.

به گزارش خبرگزاري سينماي ايران، برخلاف اظهار نظرهاي بسياري از مورخان که معمولا در نوشته هاي خود ميرباقري و گروه سازنده اين سريال را به تحريف تاريخ متهم کردند، مختارنامه هيچ گاه ادعايي در خصوص اينکه يک «تاريخ نگاري» صرف است، نداشته و سازندگان آن بارها بر اين مسئله تاکيد کردند که اين سريال روايت تاريخ از دريچه نگاه سازندگان اين سريال است و ممکن است افراد و گروه هاي ديگر، نگاه متفاوت تري نسبت به اين مقطع از تاريخ داشته باشند. مختارنامه به جاي آنکه تلاش کند تا نعل به نعل براساس منابع تاريخي موجود پيش برود، تلاش کرد تا روايت زندگي قهرماني به نام «مختار» را در چهارچوب اثري با کيفيت و قابل قبول ارائه کند. همه ما مي دانيم که در سال هاي اخير پديده اي به نام DVD از طرفي و شبکه هاي ماهواره اي فارسي زبان از سوي ديگر، هجومي سنگين به ذهن و فکر مخاطبان داشته اند و انواع و اقسام آثار با کيفيت خارجي را با زيرنويس و دوبله فارسي در اختيار مخاطبان ايراني قرار داده اند و اين مسئله در ارتقاي سطح سليقه کيفي مخاطبان تاثير بسياري داشته است.

دست اندرکاران سريال مختارنامه نيز مانند اغلب مردم عادي، در طول مدت زمان طولاني ساخت اين سريال مخاطب چنين آثاري بوده اند و با پيش بيني تاثير چنين فضايي بر ارتقاي سليقه مخاطبان، تلاش کرده اند تا اثري با کيفيت و قابل رقابت با آثار خارجي توليد کنند تا از اين نظر سريال مختارنامه فاصله زيادي با آثار خارجي نداشته باشد. به خاطر دارم در روزهاي آغاز پخش سريال، بسياري از مخاطبان گريم ها، جلوه هاي ويژه، صحنه هاي شمشير بازي و... اين سريال را با نمونه هاي خارجي مقايسه مي کردند اما به مرور مختارنامه و تصاوير با کيفيت آن ملکه ذهن مخاطبان شد و در چنين ساختار محکم و زيبايي بود که مخاطبان توانستند تصويري متفاوت از آنچه تاکنون از قيام و زندگي مختار شنيده بودند را ببينند و با آن ارتباط برقرار کنند.

اين ويژگي، مختص «تصوير» است که در صوت ارائه درست و سنجيده، چنان ذهن مخاطب را به تسخير خود درآورد که مخاطب هرآنچه پيش از اين ديده را فراموش کند و از آن پس معيار ذهني اش در قضاوت پديده ها و موضوع ها، تصاويري باشد که از طريق سينما و تلويزيون ديده است. وقتي نام حضرت مسيح، حضرت مريم، گلادياتور، افسانه تروي، رابين هود و... را مي شنويم، به جاي آنکه متون تاريخي در ذهن ما شکل بگيرد، ذهن ما يکراست به سراغ فيلم هايي مي رود که درخصوص اين چهره ها و شخصيت هاي تاريخي ساخته شده است.

مختارنامه در چنين بستري اين قابليت را داشت که تصويري زيبا و جذاب از اهل بيت (ع) در ذهن و فکر ما ايجاد کند. همان دقايق محدود پخش شده از کربلا در اين سريال توانست فکر و ذهن مخاطبان زيادي را با خود درگير کند و مخاطبان را با عظمت و بزرگي کربلا آشنا کند. تا پايان پخش سريال همه منتظر بودند تا تصاوير مربوط به حضورت «حضرت اباالفضل» ع نيز پخش شود اما اين اتفاق رخ نداد و عملا ذهن ها و فکرهايي که آماده پذيرش تصويري زيبا از اهل بيت بودند، از اين اتفاق محروم شدند. داوود ميرباقري يکبار به نگارنده در مورد اين صحنه ها گفته بود: « آيا بايد منتظر بمانيم تا هاليوود اين صحنه ها را به تصوير بکشد؟ معلوم نيست اگر غرب چنين قهرماني داشت تا به حال چند صد فيلم، سريال و اثر نمايشي درباره او ساخته بود؟»

اين امکان در شرايطي از دست رفته که مختارنامه به عنوان اثري که حاصل تلاش و خلاقيت هنرمنداني شيعه و مسلمان بوده، از نعمت به تصوير کشيدن چهره اهل بيت محروم شده است. باز هم تا اينجاي کار جاي نگراني نيست اما نگراني از جايي جدي مي شود که در ايام ماه مبارک رمضان قرار است سريالي کويتي از 10 شبکه ماهواره اي به طور همزمان پخش شود. سريالي که در 30 قسمت و با هزينه اي حدود 30 ميليون دلار ساخته شده و تاريخ اسلام را از مقطع قتل عثمان خليفه سوم تا شهادت امام حسين (ع) در کربلا را روايت مي کند و در آن چهره امام حسن (ع) و امام حسين (ع) و ديگر اهل بيت نيز به تصوير کشيده مي شود. قطعا اين سريال توسط مخاطبان ايراني زبان نيز ديده خواهد شد، نسخه هاي مختلف با دوبله و زير نويس فارسي هم خيلي زود به دست مخاطبان خواهد رسيد. آنجاست که هرتصويري که آنها در آثار خود از ائمه ارائه کنند، در ذهن مخاطبان خواهد نشست و مسوولان سيما قطعا درخواهند يافت که تا چه حد فرصتي تاريخي و بزرگ را براي نمايش تصوير و چهره حضرت اباالفضل (ع) در مختارنامه از دست دادند و بازي برده را به فيلم سازاني در خارج از ايران واگذار کردند که درخصوص صداقت آنها نسبت به تاريخ اسلام شک و ترديد وجود دارد.